Van slakkentempo naar sneltreinvaart

In het traditionele financiële systeem kennen aandelentransacties een risicovolle vertraging, met een afwikkelingsproces dat nog stamt uit het papieren tijdperk. Crypto- en blockchaintechnologie biedt hier een oplossing voor, en dat wordt door steeds meer grote partijen gezien en omarmd.

Stel: je koopt vrijdagmiddag aandelen via je broker. Geld storten, aantal invoeren, koop bevestigd. Klaar, denk je. Maar achter de schermen moet het echte werk dan nog beginnen. De daadwerkelijke uitwisseling, de settlement, vindt pas twee werkdagen later plaats. Vrijdag kopen betekent dus dat die aandelen pas op dinsdag op je naam staan. 

Keten van tussenpartijen 
Na de aankoop wordt een order gematcht met die van een verkoper. Jij hebt je geld nog, de verkoper heeft zijn aandelen nog. Er ligt enkel een afspraak tussen jou en de verkoper, die eerst nog door een hele keten van tussenpartijen geëffectueerd moet worden: jouw broker, de broker van de verkoper, de beurs, een centrale tegenpartij die de transactie cleart, en een centrale bewaarinstelling waar de aandelen administratief geparkeerd staan. Elke partij houdt zijn eigen administratie bij. Het grootste deel van die afstemming gebeurt geautomatiseerd, maar zodra de boeken niet matchen — breaks and fails, in jargon — komt er handwerk aan te pas. Buiten openingstijden, in het weekend en op feestdagen ligt het systeem bovendien stil.

In die paar dagen tussen koop en levering zit tegenpartijrisico; het risico dat de andere partij zijn afspraak niet kan nakomen, omdat hij de aandelen niet kan leveren, het geld niet heeft, of in het ergste geval failliet gaat voordat de transactie is afgerond. Om dat risico op te vangen en tussentijds zekerheid te bieden, is een hele industrie van centrale tegenpartijen, marges en buffers opgetuigd. En ook dat systeem kost tijd en geld; véél tijd en geld.

Slimme settlement 
Vanuit de cryptomarkt bekeken oogt deze infrastructuur als uit een ander tijdperk. Want ja, de Verenigde Staten hebben het settlementproces inmiddels gehalveerd van twee dagen naar één (Europa volgt in 2027), maar dat is nog steeds het slakkentempo van een acceptgiro. DTCC, het instituut dat vrijwel elke Amerikaanse aandelentransactie afwikkelt, neemt daar geen genoegen meer mee. In mei kondigde het bedrijf aan dat het samen met Chainlink een blockchainplatform bouwt voor het hele onderpandsysteem. Het platform vervangt de huidige fragmentatie door één gedeelde lijst die alle partijen tegelijk zien. Slimme contracten regelen automatisch wat voorheen dagen handwerk kostte, en dat 24/7. Geld en aandeel wisselen tegelijk van eigenaar, of helemaal niet. Tegenpartijrisico wordt zo teruggebracht tot een fractie van wat het nu is.

Geen toekomstmuziek
Settlement op blockchain is dus geen toekomstmuziek meer, en hetzelfde geldt voor andere processen in de financiële sector. Of de financiële wereld op crypto- en blockchaintechnologie gaat draaien staat niet meer ter discussie. De vraag is wanneer. Over een aantal jaar maakt iedereen er gebruik van. Zichtbaar, via een cryptodienstverlener zoals Amdax. Of onzichtbaar, ergens diep in de infrastructuur die je nu al gebruikt.