De vloek van de derde generatie  

Het fortuin van vermogende families verdampt meestal binnen drie generaties. Slechts drie op de tien families houden het langer vast, en econoom Maarten de Groot ontdekte in zijn promotieonderzoek aan de VU dat dit nauwelijks met geld te maken heeft. "Het draait niet om geld. Het draait om de familie", vatte hij het samen in de Volkskrant. Dat onderzoek is niet alleen relevant voor de ultrarijken, maar ook voor de cryptobelegger van het eerste uur. Die ís inmiddels zo'n eerste generatie. En stuit dus op dezelfde vraag: wat gebeurt er hierna? 

De Vanderbilts waren ooit, dankzij hun spoorwegimperium, de rijkste familie ter wereld. Dertig jaar na het overlijden van stamvader Cornelius waren ze uit alle rijkenlijstjes verdwenen. De kleinkinderen wedijverden wie het duurste landhuis liet bouwen en wie het meest extravagante bal gaf. Zet daar de Brenninkmeijerstegenover, sinds 1841 actief en volgens Quote nog altijd de rijkste familie van Nederland. Duizend familieleden, en toch komt de hele club elk jaar samen in het Duitse Mettingen. Wie een rol in het concern wil, moet die plek verdienen via een leerschool van vijftien jaar. Zelfde uitgangspositie, compleet ander eindstation. 

Drie op de tien 
Econoom Maarten de Groot zocht uit waar dat verschil vandaan komt. Hij bestudeerde zeven ondernemende families met elk meer dan honderd jaar geschiedenis, plus de gegevens van 175 grootvermogende families wereldwijd, en vond een hardnekkig patroon. Slechts drie op de tien families houden hun fortuin langer dan drie generaties vast. De eerste generatie bouwt iets op, de tweede verkrampt uit angst het te verliezen, en de derde kent de offers niet meer en maakt het op. Dat patroon zie je overal ter wereld terug, ongeacht belastingregime of breedtegraad. De vloek zit niet in het systeem, maar in de familie zelf. 

Afspraken verslaan rendement 
Want wat de blijvers onderscheidt, zijn geen slimmere beleggingen. Het zijn afspraken. Succesvolle families leggen vast hoe besluiten worden genomen, welke rol aangetrouwde familieleden krijgen en welk doel het kapitaal dient. Ze betrekken de jongste generatie er jaren van tevoren bij, en sommige families geven achttienjarigen een bedrag om mee te beleggen of te schenken, puur als leerschool. Nu denk je misschien: leuk voor de Rockefellers, maar mijn achternaam staat niet op een wolkenkrabber. Toch is dit niet alleen een les voor de ultrarijken. Nederland telt 276 duizend familiebedrijven, ruim zeventig procent van al onze bedrijven, en volgens De Groot kan zelfs de slagerij om de hoek hier lering uit trekken. Het mechanisme is namelijk overal hetzelfde: vermogen dat niet besproken wordt, overleeft de generatie van de opbouwer niet. Of het nu om miljarden gaat of om een mooi belegd pensioen. 

De eerste generatie cryptobeleggers 
Bitcoin bestaat sinds 2009. Wie er vroeg instapte, is de eerste generatie uit het patroon van De Groot. De patriarch, in miniatuur. Dus geldt de vraag uit zijn onderzoek nu ook voor hen: wat gebeurt er hierna?  Toch is het cryptovermogen in veel huishoudens het meest verzwegen bezit dat er is. Je partner weet dat er iets is, maar niet wat precies, hoeveel, en hoe je erbij komt. Een kluis waarvan alleen jij de code kent, is geen nalatenschap.  Voer dat gesprek dus vooraf. Wie naar zijn cryptoactiva kijkt zoals die oude families naar hun kapitaal, vindt in ons graag een sparringpartner. Een familiestatuut hoeft niet meteen, een goed gesprek aan de keukentafel is een prima begin.